مشروب دست‌ساز می‌نوشند، به سلامتی «نابینایی» و «مرگ»

  • مشروب دست‌ساز می‌نوشند، به سلامتی «نابینایی» و «مرگ»

    سلامت آنلاین- خودکفایی همیشه خوب نیست. مخصوصا آنجا که به دلیل ممنوعیت مصرف مشروبات الکلی، مصرف کنندگان این ماده خطرناک، خود دست به کار تولید آن شوند. شاید در نگاه اول خیلی مهم به نظر نرسد، اما اهمیت مساله زمانی خود را نشان می‌دهد که از گوشه و کنار اخباری مبنی‌بر افزایش آمار مرگ‌ومیر ناشی از مصرف مشروبات الکلی دست‌ساز به گوش می‌رسد. همین مدت اخیر، ابتدا چند نفر در رفسنجان، بعد سه نفر در شیراز، سپس پنج نفر در کرمان بر اثر مصرف مشروبات دست ساز کشته شدند که به احتمال قوی نیز این داستان مرگ ها همچنان ادامه دارد.

    به گزارش سلامت آنلاین، عوامل بسیار زیادی را به عنوان دلایل گرایش جوانان به سمت مشروبات الکلی معرفی می کنند. «وقتی قیمت مشروبات خارجی به ازای هر شیشه بالای ۲۰۰ هزار تومان است، اما مشروب داخلی با قیمت ۳۰ هزار تومان در دسترس جوانان قرار می‌گیرد، در نتیجه آنها به سراغ دست‌سازها می‌روند.» این را رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام می‌گوید.

    دکتر سعید صفاتیان در گفت‌وگو با سلامت آنلاین ضمن اشاره به سابقه چندین ساله مطرح شدن بحث مشروبات الکلی دست‌ساز در کشور می‌ افزاید: «قیمت پایین مشروبات دست‌ساز، جوانان را به سمت استفاده از آن سوق می‌دهد.»

    از نظر او برخی جوانان به سمت مواد مخدر یا الکل گرایش دارند و وقتی هم که مشروبات الکلی دست‌ساز داخلی با قیمت ارزان در دسترس باشد، آنها به سمت مصرف ایم شروبات کشیده می شوند.

    مدیر گروه اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز مصرف الکل در ایران را یک مساله شایع در بین جوانان می‌داند. دکتر محمدباقر صابری زفرقندی در گفت‌وگو با سلامت‌آنلاین به برخی مسومیت‌های توده‌ای به دلیل مصرف الکل صنعتی در استان‌های مختلف کشور اشاره و تصریح می‌کند: «دلیل اصلی مسمومیت با الکل صنعتی یا الکل متانول در ایران، مصرف مشروبات الکلی دست‌ساز است. کمااینکه مسومیت با متانول بیشتر در برخی مهمانی‌ها و جمع‌های دوستانه دیده می‌شود که افراد از الکل‌های  دست‌ساز استفاده می‌کنند.»

    تبعات جبران‌ناپذیر جسمی و روانی

    گسترش مصرف مشروبات الکلی دست‌ساز به همین‌جا ختم نمی‌شود و عواقب آن تا سال‌ها دامنگیر فرد مصرف کننده و اطرافیان او می‌شود. رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام به عروسی‌ها یا مهمانی‌هایی اشاره می‌کند که در آنها از نوعی الکل استفاده می‌شود که ۵۰ نفر را راهی بیمارستان کرده، سه نفر را کور می‌کند و دو نفر نیز بر اثر عوارض مسمومیت حاد آن دچار مرگ و میر می‌شوند.

    وی تاکید می‌کند که درصد الکل مشروبات دست‌ساز در ایران بالای ۳۵ است که این رقم آن را در زمره مشروبات سنگین اروپا و آمریکا قرار می‌دهد. در نتیجه وقتی جوان ایرانی این مشروب را استفاده می‌کند، تاثیرات الکل خیلی سریع روی بدن او نمایان و عوارض آن نیز به همان سرعت مشاهده می‌شود.

    صفاتیان توضیح می‌دهد: «یکی از مشکلات اساسی مشروبات دست‌ساز این است که در خیلی از موارد، عوارض مسمومیت‌های مزمن و حاد ایجاد می‌کند که مسمومیت حاد می‌تواند مسائلی نظیر مرگ‌و میر را به همراه داشته باشد.» از نظر او کبد چرب و مشکلات گوارشی کمترین عوارض تنها یک‌سال استفاده از مشروبات الکلی دست‌ساز است.

    مدیر گروه اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز نابینایی و مرگ را سرانجام مسمومیت با اتانول یا الکل صنعتی می‌داند و تاکید می‌کند: «در مقایسه با سایر مواد مخدر، الکل اثرات وسیع‌تر و پایدارتری را بر جسم و روان مصرف کننده می‌گذارد. این ماده مثل همه مواد مخدر با تاثیر بر مغز، موجب تغییرات رفتار در مصرف‌کننده شده و رفتارهای خارج از کنترل و بدون مهار مغزی را که اصطلاحا به آن حالت مستی می‌گویند، ایجاد می‌کند.»

    صابری با بیان اینکه مصرف الکل در کنار اثرات مغزی و رفتاری، موجب بیماری‌های جسمی شناخته شده و کشنده نیز می‌شود، ادامه می‌دهد: «از کار افتادن کبد، اختلال غیر قابل بازگشت و مرگ‌آور سیروز کبدی و یا ایجاد واریس مری و متعاقب آن خونریزی‌های شدید و مرگ‌آور گوارشی، دو اختلال عمده جسمی در مصرف‌کنندگان الکل است.»

    وی رانندگی‌های پر خطر و حادثه‌ساز را یکی دیگر از عوارض مصرف الکل معرفی و خاطرنشان می‌کند: «در آمریکا سالانه ۲۲ هزار نفر  به دلیل حوادث رانندگی که مستقیما ناشی از مصرف الکل است، کشته می‌شوند. بسیاری از کشورها خصوصا کشورهای شمالی ما، بیشترین معضل بهداشتی خود را هزینه سنگینی می دانند که به دلیل مصرف الکل به نظام سلامت آنها تحمیل می‌ شود.»

    آمارها چه می‌گوید؟

    طبق آمار اداره کل دفتر امور آسیب‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، برخی کشورها نظیر لهستان، پرتغال، روسیه، مجارستان، آلمان، استونی و جمهوری چک با مصرف سرانه بیش از ۱۲ لیتر بالاترین میزان مصرف الکل را در جهان دارند، اما در کشورهای مسلمان عموما میزان مصرف سرانه الکل بین نیم تا ٥/٢ لیتر (برای افراد بالای ۱۵ سال) است. با این وصف، طبیعی است این انتظار وجود داشته باشد در جمهوری اسلامی ایران هم به‌عنوان کشوری که ۹۸‌ درصد از مردم آن مسلمان هستند، میزان سرانه مصرف الکل حداقل مانند سایر کشورهای مسلمان باشد.

    با این حال در ایران عموما آمار قابل استنادی در این خصوص وجود ندارد، اما قریب به دو سال پیش بود که علی‌اکبر سیاری، معاون سابق وزیر بهداشت، با اشاره به مصرف سالانه ٤٢٠ میلیون لیتر الکل در جامعه، اپیدمی بیماری‌های واگیر و همه‌گیری‌هایی که هر از چندگاهی از این رهگذر در کشور اتفاق می‌افتد را متذکر شد. این رقم بالا همان زمان واکنش‌های انتقادی زیادی را برانگیخت و بسیاری این عدد را غیرکارشناسی و غیرواقعی اعلام کردند.

    در این زمینه صفاتیان نیز ضمن اظهار تاسف از اینکه بیشترین موارد مرگ و میر در این زمینه را در مرکز کشور داریم، می‌گوید: «آماری که به شکل رسمی تعداد مصرف‌کنندگان الکل در کشور را بیان کند، نداریم. اگرچه نیروی انتظامی آماری را از مقدار کشفیات الکل می‌دهد، اما این آمار ملاک تشخیص تعداد مصرف کنندگان در کشور نیست. از آنجا که الکل یک عارضه اجتماعی است، دستگاه‌های متولی امور اجتماعی باید ابتدا وضعیت آمار آن را مشخص و سپس برای کاهش آن برنامه‌ریزی کنند.»

    صورت مساله را پاک نکنیم

    شاید اتخاذ یک راهکار اصولی و منطقی، بتواند این معضل را تا حد زیادی کمرنگ کند. رئیس کارگروه مبارزه با مواد مخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام معتقد است که ما نمی‌توانیم صورت مساله را پاک کنیم، چراکه برخی جوانان تحت هر شرایطی به سراغ استفاده از آن می‌روند. از نظر او سیاست‌گذاران مباحث اجتماعی کشور باید روی این موضوع کار کنند چراکه تعداد افرادی که در کشور از الکل استفاده می‌کنند، کم نیستیند.

    صفاتیان می‌گوید: «همان‌طور که در مورد مواد مخدر می‌گوییم که نزدیک به سه میلیون نفر مصرف کننده داریم،‌ در مورد الکل هم به همین صورت است. از آنجا که این عدد، رقم پایینی نیست، دستگاه‌های فعال در زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی باید به این موضوع به شکل عقلایی رسیدگی و برنامه‌های کاهش آسیب برای آنها طراحی کنند.»

    وی می‌افزاید: «توصیه اول این است که جوانان الکل مصرف نکنند. یا در صورت اعتیاد به الکل، هرگز به سمت مشروبات دست ساز نروند و حداقل به سمت مصرف آب جو با ۷ درصد الکل یا شراب با ۱۲ درصد الکل بروند که خطراتش کمتر است. البته بدیهی است که ما پیشنهاد نمی کنیم که این مشروبات را مصرف کنند، بلکه بهترین راهکار این است که درمان ترک الکل را آغاز کنند، اما حرف ما این است که در صورت مصرف الکل و پی نگرفتن راه های درمانی، حداقل بین بد و بدتر، گزینه بد را انتخاب کنند.»

    مدیر گروه اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی ایران معتقد است که برخلاف باور نادرستی که در جامعه ما وجود دارد، کشورهای پیشرفته از الکلیسم و وابستگی به الکل در بین جوانان و مردم دیگر، بسیار نگران هستند و تمهیدات فراوانی را برای کاهش مصرف الکل اندیشیده‌اند. از نظر او در ایران به دلیل ممنوعیت‌های شرعی و قانونی در مورد مصرف الکل، بسیاری از معضلات بهداشتی، بیماری‌ها و مرگ و میرهایی را که در کشورهای دیگر به دلیل مصرف الکل وجود دارد، نداریم.

    وی با تاکیدبر اینکه مانند همه کشورهای دنیا، در ایران نیز نمی‌توانیم مصرف الکل را به صفر برسانیم، می‌افزاید: «بویژه آنکه برخی مذاهب نیزمصرف الکل را غیر شرعی نمی‌دانند یا اینکه بخشی از جوانان و نوجوانان ما به تبع همراهی با دوستان و در مجالس خاص، مبادرت به مصرف الکل می‌کنند.»

    صابری برنامه‌های هشدارآمیز در مورد عواقب الکل را مفید می‌داند و می‌گوید: خوشبختانه ممنوعیت‌های قانونی و شرعی به دلایل متعدد و بنابر آمارهای مراکز معتبر بین‌المللی در ایران در مورد آسیب‌های جدی مصرف الکل بسیار کارساز بوده است، اما نیاز است که با آموزش و فرهنگ سازی، مصرف مشروبات الکلی، بخصوص نوع دست ساز آن را کاهش داد. (سلامت آنلاین/محسن طاهرمیرزایی)